วิเคราะห์เจดีย์ยุครัตนโกสินทร์ตามแนวสุนทรียศาสตร์ = Analytical Study of Stupa in Ratanakosin Period According to Aesthetics

Copies in the library

About this title

Title

วิเคราะห์เจดีย์ยุครัตนโกสินทร์ตามแนวสุนทรียศาสตร์ = Analytical Study of Stupa in Ratanakosin Period According to Aesthetics

Author

พระยอดคม คุณสิทฺโธ (ชัยนิรัติศัย)

Published

นครปฐม : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2566

Language

Thai

Notes

งานวิจัยเชิงคุณภาพเรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ ๑) เพื่อศึกษาแนวคิดและทฤษฎีสุนทรียศาสตร์ ๒) เพื่อศึกษาประวัติและการสร้างเจดีย์ในยุครัตนโกสินทร์ ๓) เพื่อวิเคราะห์เจดีย์ยุครัตนโกสินทร์ตามแนวสุนทรียศาสตร์ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ทำการวิเคราะห์เนื้อหาจากเอกสาร วิธีดำเนินการวิจัยเริ่มจากการวิเคราะห์เนื้อหาจากเอกสารทางวิชาการ วิเคราะห์หลักพุทธสุนทรียศาสตร์จากพระไตรปิฎก แบบสำรวจรูปแบบเจดีย์ด้วยวิธีสังเกตุ ผลการวิจัย พบว่า สุนทรียศาสตร์ สามารถแบ่งได้เป็น ๔ ทฤษฎี ได้แก่ ๑) กลุ่มจิตนิยม ให้ความสำคัญกับจิตของมนุษย์ ๒) กลุ่มวัตถุนิยม ให้ความสำคัญกับวัตถุทางสุนทรียะเพียงอย่างเดียว ๓) กลุ่มสัมพัทธนิยม เชื่อว่าความจริงสามารถเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา ๔) พุทธสุนทรียศาสตร์ แนวคิดจากคำสอนทางพระพุทธศาสนาประวัติการสร้างเจดีย์มีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาลเพื่อเป็นที่เคารพสักการะบูชาและเป็นสัญลักษณ์ทางศาสนาอันทรงคุณค่านำมาซึ่งความงามทางสุนทรียะในยุครัตนโกสินทร์พบเจดีย์ที่มีความงามเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่เด่นชัด จำนวน ๔ รูปแบบ คือ เจดีย์ทรงเครื่อง เจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง เจดีย์ทรงระฆังคว่ำแบบลังกา และ เจดีย์พระปรางค์ วิเคราะห์เจดีย์ยุครัตนโกสินทร์ตามแนวสุนทรียศาสตร์ ๑) เจดีย์ทรงเครื่อง จิตสัมผัสได้ถึงความเด่นชัดทางศิลปะเกิดอารมณ์ให้คล้อยตามในรูปแบบเจดีย์เกิดความรู้สึกที่น่าทึ่ง รูปทรงอยู่บนพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ และเรขาคณิต แสดงออกถึงความเชื่อวัฒนธรรมประเพณี การดัดแปลงสภาพแวดล้อม ๒) เจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง ความงามขององค์เจดีย์ทำให้มีความรู้สึกถูกดึงดูดเข้ามายังอีกมิติหนึ่ง จัดวางไว้ในส่วนสำคัญของวัด สร้างตามบริบทแบบแผนมีมิติความงามที่ชวนให้เกิดความอิ่มเอมใจ ๓) เจดีย์ทรงระฆังคว่ำแบบลังกา เป็นสภาวะที่มีความเด่นชัดในการปรากฏต่ออารมณ์คือความนุ่มนวล อบอุ่น นอมน้อม เกิดความปลื้มปีติ รู้สึกเกิดความศรัทธา มีความงามวางอยู่ภายใต้หลักทางคณิตศาสตร์ที่เป็นระบบสมเหตุสมผล ๔) เจดีย์ทรงพระปรางค์ สะท้อนออกมา จากนามธรรมให้มาเป็นรูปธรรม ได้ความทึ่ง ลักษณะการจัดวางมีการวางตามคติต่าง ๆ อย่างสวยงาม มีการทิ้งเส้นแบบจอมแหมีลักษณะชดช้อยจึงเรียกกันทั่วไปว่าพระปรางค์ทรงจอมแห รูปทรงของเจดีย์ทั้ง ๔ รูปแบบ สื่อความหมายในทางพระพุทธศาสนา ได้แก่ ศีล สมาธิ ปัญญา Qualitative research on this subject The objectives are 1) to study the concept and theory of aesthetics, 2) to study the history and construction of pagodas in the Rattanakosin period, 3) to analyze the pagodas in the Rattanakosin period according to aesthetics. By using qualitative research methodology (Qualitative Research) to analyze the content of the document. The research method starts from analyzing the content of academic papers. Analyzing the principles of Buddhist aesthetics from the Tripitaka Survey of pagoda patterns by observation method The results of research were found that Aesthetics can be divided into 4 theories: 1) the idealist group that gives importance to the human mind 2) the materialist group focusing only on aesthetic objects 3) relativism believe that truth can change over time 4) Buddhist aesthetics Concepts from Buddhist teachings The history of pagoda construction dates back to the Buddha's era as a place of worship and as a valuable religious symbol, bringing aesthetic beauty. During the Rattanakosin Era, there were 4 distinctive pagodas with distinctive beauty, namely: pagoda with twelve wooden recesses Ceylon bell shaped chedi and Phra Prang chedi Analyze the pagodas of the Rattanakosin era according to aesthetics. 1) Pagoda The mind can feel the distinctiveness of the art, causing the emotion to conform to the pagoda form, creating an amazing feeling. Shapes based on mathematics and geometry express cultural beliefs and traditions. Environment modification. 2) Chedi with twelve angles recessed The beauty of the pagoda gives a feeling of being drawn into another dimension. Placed in an important part of the temple created according to the context of the pattern, there is a beauty dimension that invites satisfaction. 3) An inverted bell-shaped pagoda in Lanka style. It is a state that is predominant in appearing to emotions, namely softness, warmth, humility, joyfulness. feel of faith 4) Prang-shaped chedi reflected from the abstract to form the concrete, which is amazed. Chom