แนวทางการอนุรักษ์หีบพระธรรมของพุทธศาสนิกชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน = Conservation approach chest of the Buddhist Chiang-klang District, Nan Province

Copies in the library

About this title

Title

แนวทางการอนุรักษ์หีบพระธรรมของพุทธศาสนิกชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน = Conservation approach chest of the Buddhist Chiang-klang District, Nan Province

Author

พระมหาพีรพัฒน์ วชิรญาโณ (หาญยุทธ)

Published

นครปฐม : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2565

Language

Thai

Notes

วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาสภาพการอนุรักษ์หีบพระธรรมของพุทธศาสนิกชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน 2) เพื่อศึกษาคุณค่าการอนุรักษ์หีบพระธรรมของพุทธศาสนิกชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน 3) เพื่อเสนอแนวทางการอนุรักษ์หีบพระธรรมของพุทธศาสนิกชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน กลุ่มเป้าหมาย คือ เจ้าอาวาส/รองเจ้าอาวาส จำนวน 14 รูป และ มัคนายก จำนวน 14 คน โดยใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง จากวัดในอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน จำนวน 14 วัด เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือแบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า: สภาพการอนุรักษ์หีบพระธรรมของพุทธศาสนิกชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน พบว่า ในการดูแลรักษาหีบพระธรรมของวัดที่มีหีบพระธรรมในอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่านส่วนใหญ่จะมีการดูแลและเก็บรักษาไว้เป็นอย่างดี สถานที่ที่มีการเก็บรักษาส่วนใหญ่จะมีการเก็บไว้บนวิหาร บางวัดมีการนำไปเก็บในศาลาที่เป็นหอธรรม หรือบนกุฎิเจ้าอาวาส หรือมีการเก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑ์ของวัด การเก็บรักษาหีบพระธรรมนั้นจะต้องมีการถ่ายเทเป็นอย่างดี ไม่อับหรือชื้น เก็บในที่แดดส่องไม่ถึง ถ้ามีการนำไปใช้จะมีการใช้ผ้าเช็ดให้สะอาดและเก็บไว้ที่เดิม ส่วนด้านการปฏิสังขรณ์หีบพระธรรมนั้น จะเป็นการซ่อมแซมแบบเล็ก ๆ น้อย ๆ อาจจะเกิดจากการผุของไม้ไปตามกาลเวลา โดยการปฏิสังขรณ์ดังกล่าวจะทำกันเองในวัด เนื่องจากไม่ได้ใช้เวลาในการทำมาก คุณค่าในการอนุรักษ์หีบพระธรรมของพุทธศาสนิกชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน พบว่า ด้านประวัติศาสตร์ หีบพระธรรมส่วนใหญ่จะมีมาก่อนอยู่แล้ว ไม่มีประวัติว่าใครเป็นผู้สร้าง แต่เป็น ศาสนวัตถุที่สำคัญเพื่อเก็บคัมภีร์ใบลานต่าง ๆ เพื่อให้ชนรุ่นหลังได้ศึกษา ด้านจิตใจเมื่อมีการพบเห็นจะรู้สึกสุขใจทุกครั้งเป็นโบราณวัตถุที่ทรงคุณค่าไว้เพื่อเก็บรักษาใบลานที่บันทึกคำสอนหรือพระธรรมคัมภีร์ใส่ไว้ในหีบพระธรรม และใช้ในพิธีกรรมของหมู่สงฆ์ รวมถึงประเพณีและพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับฆราวาสอีกด้วย และสามารถนำคัมภีร์ใบลานที่เก็บในหีบพระธรรมมาศึกษาหาความรู้ หีบพระธรรมมีคุณค่าด้านจิตใจ เป็นหลักคำสอนของพระพุทธศาสนา และที่สำคัญมีภูมิปัญญาที่สำคัญเขียนหรือจารึกในคัมภีร์ใบลานด้วย ด้านจิตรกรรมมีเรื่องราวที่ปรากฏบนหีบพระธรรมส่วนใหญ่ นิยมเขียนเรื่องพุทธประวัติและชาดกอย่างประณีตและบรรจง ส่วนลวดลายของหีบพระธรรมจะมีแบบทั้งที่มีลวดลายและไม่มีลวดลาย แบบมีลวดลายจะเป็นลายทางพระพุทธศาสนา รูปเทวดาและลายดอกที่เป็นศิลปะล้านนา มีการลงรักผิดทองเพื่อความสวยงามมากขึ้น แนวทางการอนุรักษ์หีบพระธรรมของพุทธศาสนิกชน อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน พบว่า การดูแลรักษาหีบพระธรรมนั้น ส่วนใหญ่จะมีการดูแลและเก็บรักษาไว้เป็นอย่างดี ส่วนใหญ่จะมีการเก็บรักษา การทำความสะอาดอยู่เสมอ มีการปัดกวาดทุกครั้งเมื่อเสร็จงานแล้ว มีการคลุมผ้าอย่างมิดชิด ไม่ให้ถูกแสงแดด อากาศถ่ายเท โปร่ง ไม่ให้มีความชื้น แนวทางการอนุรักษ์หีบพระธรรมควรสงวนรักษาในการจัดเก็บ จะมีการเก็บรักษา ระวังอย่าให้พวกแมลงทำลายหีบพระธรรมได้ ด้านการปฏิสังขรณ์เป็นการซ่อมแซมแบบเล็ก ๆ น้อย ๆ หรือหากมีเรียกช่างมาซ่อมก็จะทำให้ใกล้เคียงกับของเดิมมากที่สุด และยังไม่มีการบูรณะ ดังนั้นแนวทางการอนุรักษ์หีบพระธรรมต้องใช้การปฏิสังขรณ์ทั้งหมด The objectives of this thesis were as follows 1) to study the conservation of Buddhist chest Chiangklang District, Nan Province. 2) to study the value of the preservation of the Buddhist chest Chiangklang District, Nan Province 3) to propose a approach for the conservation of Buddhist chest Chiangklang District, Nan Province. The target group consisted of 14 monks is Paster/Deputy Paster and 14 churchwardens by using specific selection method from 14 temples in Chiangklang district. Tools used for data collection was an in-depth interview and the data were analyzed in descriptive manner. The results of research were found that: 1. Conditions of conservation of the Buddhist chest Chiangklang District, Nan province found that In the care of the chest of the temple that has the chest of the Dharma in Chiangklang District Most of Nan provinces are well taken care of and preserved. Most of the places that are preserved are kept on top of the temple. Some temples have kept them in a pavilion that is a religious hall. or on the paster's cloister or is preserved at the temple's museum. The storage of the chest must be well ventilated. not stuffy or humid Keep it in a place where the sun can't reach. If it is used, it will be wi