บูรณาการการดำเนินชีวิตที่ดีงามตามหลักพุทธปรัชญาเถรวาทของประชาชนจังหวัดร้อยเอ็ด = The integration of a good life based on the Theravada Buddhist philosophy of the people in Roi Et province

Copies in the library

About this title

Title

บูรณาการการดำเนินชีวิตที่ดีงามตามหลักพุทธปรัชญาเถรวาทของประชาชนจังหวัดร้อยเอ็ด = The integration of a good life based on the Theravada Buddhist philosophy of the people in Roi Et province

Author

อัจฉรา ไชยราช

Published

นครปฐม : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2567

Language

Thai

Notes

ดุษฎีนิพนธ์เรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับการดำเนินชีวิต ที่ดีงาม 2) เพื่อศึกษาหลักพุทธปรัชญาเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตที่ดีงาม 3) เพื่อบูรณาการการดำเนินชีวิตที่ดีงามตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของประชาชนจังหวัดร้อยเอ็ด และ 4) เพื่อเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับการบูรณาการการดำเนินชีวิตที่ดีงามตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของประชาชนจังหวัดร้อยเอ็ด เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากพระไตรปิฎก อรรถกถา หนังสือ เอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และอื่น ๆ ผลการวิจัยพบว่า : 1. แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตที่ดีงาม การดำเนินชีวิตของมนุษย์บนพื้นฐานศาสนานั้นจะมีส่วนส่งเสริมความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ในสังคม รวมทั้งธรรมชาติ เพราะจะทำให้มนุษย์ได้ตระหนักถึงคุณค่าและความเป็นมนุษย์ในส่วนที่ลึกซึ้งและมีความเข้าใจอย่างเป็นองค์รวมระหว่างมนุษย์กับมนุษย์และมนุษย์กับธรรมชาติ การดำเนินชีวิตนั้นเป็นสิ่งที่ทุกคนต้องมีและต้องดำเนินไปจนกว่าจะสิ้นชีวิต ซึ่งการดำเนินชีวิตของคนเรานั้นมีแนวปฏิบัติที่ทำให้ชีวิตมีความสุขสมบูรณ์ทั้งทางร่างกาย และจิตใจ ได้แก่ 1) ด้านการศึกษา 2) ด้านสังคม 3) ด้านพลศึกษา 4) ด้านสุขศึกษา ด้านโภชนาการ หลักการดำเนินชีวิตที่ดีงาม คือ หลักการปฏิบัติเกี่ยวกับระบบของสุขภาพและสภาพแวดล้อม ที่ส่งผลต่อสุขภาพความเป็นอยู่ในชีวิต และเป้าหมายการดำเนินชีวิตที่ดีงาม คือ การดูแลรักษาสุขภาพชีวิต เพื่อให้มีความสุขทั้งทางร่างกายและจิตใจในปัจจุบันเท่านั้น 2. หลักพุทธปรัชญาเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตที่ดีงาม 1) ไตรสิกขา อันประกอบด้วย ศีล สมาธิ และปัญญา หลักของศีลช่วยให้บุคคลสำรวมระวังในเรื่องของความประพฤติทางร่างกาย วาจา ให้มีความเป็นปกติ สมาธิช่วยให้บุคคลสำรวมพัฒนาจิตใจ และปัญญาช่วยให้บุคคลเห็นทุกสิ่งตามความเป็นจริงเกิดปัญญาในการดำรงชีวิตประจำวัน ไตรสิกขาก็คือ การพัฒนามนุษย์ให้ดำเนินชีวิตที่ดีงามถูกต้อง 2) หลักศีล เป็นข้อปฏิบัติเพื่อควบคุมความประพฤติทางกายทางวาจาให้สงบเรียบร้อยอันจะส่งผลให้มีสงบเรียบร้อยเมื่อผู้รักษาศีลเป็นผู้มีศีลมีความประพฤติเรียบร้อยทางกายทางวาจาศีลย่อมกลายเป็นธรรมอันเป็นพื้นฐานของผู้รักษาศีลอันจะเป็นรากฐานในการพัฒนาคุณธรรมในระดับที่สูงขึ้น 3) ภาวนา 4 เป็นการพัฒนาและอบรมตนเองให้ตั้งอยู่ในสุจริตธรรมและกุศลธรรม การปฏิบัติตนอยู่ในระเบียบของสังคมที่ดีงาม การพัฒนาจิตใจ ให้มีคุณภาพจิต สมรรถภาพจิตที่ดีและสุขภาพจิตที่ดี การพัฒนาระบบการคิดวิเคราะห์และการแก่ไขปัญหาด้วยธรรมะ การนำหลักธรรมมา ใช่ในการดำเนินชีวิตของตนเองตลอดถึงการอยู่ร่วมกันกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุขและไม่เดือดร้อน 4) หลักกุศลกรรมบถ 10 เป็นทางแห่งกุศลกรรม ทางแห่งการทำความดีกรรมดี และเป็นทางนำไปสู่ความสุขความเจริญ ซึ่งถือว่าเป็นหลักปฏิบัติ ที่เน้นการควบคุมกาย วาจา และจิตใจ เป็นการจรรโลงให้ผู้คนในสังคมได้อยู่ร่วมอย่างมีอารยธรรมอย่างแท้จริง 5) หลักมรรคมีองค์ 8 เป็นลำดับการปฏิบัติตามขั้นตอน สามารถสรุปลงเป็น 3 หมวดคือ คือ ศีล เป็นการควบคุมกายกับวาจา สมาธิเป็นการฝึกอบรมใจให้ตั้งมั่น ให้จิตมั่นคง และปัญญาเป็นการฝึกอบรมจิตมีความรู้ คิดวิเคราะห์พิจารณาสิ่งต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้องตามความเป็นจริงของกฎธรรมชาติ 3. บูรณาการการดำเนินชีวิตที่ดีงามตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของประชาชนจังหวัดร้อยเอ็ดในการดำเนินชีวิตที่ดีงามตามหลักไตรสิกขา เป็นการศึกษาที่นำมาฝึกอบรมและพัฒนาตนเอง ทางกาย วาจา ใจแล้วพิจารณาผลของการปฏิบัติของตนต่อสถานการณ์นั้นจนกำหนดควบคุมความประพฤติทางกาย วาจา ใจ และเกิดปัญญาในการประพฤติปฏิบัติตนได้ด้วยตนเองอย่างถูกต้อง การดำเนินชีวิตที่ดีงามตามหลักศีล 5 ข้ออันเป็นพื้นฐานของการปฏิบัตินั้น เพื่อทุกคนจะมีชีวิตที่เจริญก้าวหน้า มีความสุข สังคมก็จะร่มเย็นมั่นคงได้ การดำเนินชีวิตที่ดีงามตามหลักภาวนา 4 เป็นการสร้างเสริมสุขภาพทั้งสุขภาพกายและสุขภาพใจที่ต้องดูแลรักษาให้มีความสมบูรณ์ เป็นการซ่อมบำรุงส่วนที่สึกหรอทั้งร่างกาย อารมณ์ และจิตใจมีให้ความเข้มแข็งมากขึ้น การดำเนินชีวิตที่ดีงามตามหลักกุศลกรรม 10 เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตไปในทางที่ดีงาม เกิดขึ้นได้ 3 ทาง คือ ทางกาย (กายกรรม) ทางวาจา (วจีกรรม) และทางใจ (มโนกรรม) บุคคลที่ได้กระทำกุศลกรรมทั้ง 10 ประการนี้ ผลที่ได้ย่อมยังชีวิตของบุคคลนั้นอยู่อย่างมีความสุข การดำเนินชีวิตที่ดีงามตามหลักอริยมรรค 8 เป็นการดำเนินชีวิตตามลำดับขั้นตอนและเป็นหนทางเอกที่จะนำไปสู่การพ้นทุกข์ทั้งปวง องค์ความรู้ที่ได้จากบูรณาการการดำเนินชีวิตที่ดีงามตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาทของประชาชนจังหวัดร้อยเอ็ด โดยสรุปเป็น “3B MODEL” The objectives this dissertation were as follows: 1) to study the theoretical concepts of a good life, 2) to study the Buddhist philosoph