การเสริมสร้างภาวะผู้นำทางสังคมตามแนวพระพุทธศาสนาให้กับพระสังฆาธิการในจังหวัดสงขลา = Enhancement of Social Leadership for Ecclesiastic according to Buddhism in Songkhla Province

Copies in the library

About this title

Title

การเสริมสร้างภาวะผู้นำทางสังคมตามแนวพระพุทธศาสนาให้กับพระสังฆาธิการในจังหวัดสงขลา = Enhancement of Social Leadership for Ecclesiastic according to Buddhism in Songkhla Province

Author

พระครูปคุณสังฆกิจ

Published

นครปฐม : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2567

Language

Thai

Notes

ดุษฎีนิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหาเกี่ยวกับการเสริมสร้างภาวะผู้นำทางสังคมตามแนวพระพุทธศาสนาให้กับพระสังฆาธิการในจังหวัดสงขลา 2) เพื่อวิเคราะห์แนวคิดทฤษฎีและหลักธรรมในทางพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับภาวะผู้นำทางสังคม 3) เพื่อสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับภาวะผู้นำทางสังคมตามแนวพระพุทธศาสนาให้กับพระสังฆาธิการในจังหวัดสงขลา 4) เพื่อนำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับการเสริมสร้างภาวะผู้นำทางสังคมตามแนวพระพุทธศาสนาให้กับพระสังฆาธิการในจังหวัดสงขลา การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยรวบรวมข้อมูลทางเอกสาร สัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 10 รูป/คน และ จัดเวทีเสวนากลุ่ม จากผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัญหาเกี่ยวกับการเสริมสร้างภาวะผู้นำทางสังคมตามแนวพระพุทธศาสนาให้กับพระสังฆาธิการในจังหวัดสงขลา พบว่า ด้วยปัจจุบันเป็นยุคที่เจริญไปด้วยวัตถุ เทคโนโลยีที่ทันสมัย การศึกษาที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วและก้าวหน้า ทำให้พระสังฆาธิการอาจจะพบปัญหาเกี่ยวกับการเรียนรู้องค์ความรู้ใหม่ มีทัศนคติที่ยังไม่เท่าทันกับยุคสมัย ลดบทบาทตนเองในการให้ความรู้และปัญญาทางธรรมแก่ชาวบ้าน รวมถึงการไม่เคร่งครัดต่อพระวินัยเกิดการทำผิดวินัย ทำให้เกิดความเสื่อมศรัทธาจากประชาชน 2. แนวคิดทฤษฎี และหลักธรรมในทางพระพุทธศาสนา เกี่ยวกับภาวะผู้นำทางสังคม พบว่า ผู้นำหรือพระสังฆาธิการต้องเป็นผู้มีคุณภาพ รอบรู้ทั้งในทางโลกและทางธรรมต้องเป็นผู้ที่ศึกษาเรียนรู้หลักสูตรนักธรรมชั้นตรี โท เอก และ เข้าใจ แตกฉานในภาษาบาลี มีความประพฤติดีมีศีล มีอาจาระด้วย อีกทั้งควรใช้หลักธรรมในการครองตน ครองคน ครองงาน โดยนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาใช้ ได้แก่ 1) หลักทศพิธราชธรรม มาใช้เป็นหลักธรรมสำคัญโดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เรียกว่า ไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ ปัญญา เป็นตัวพรหมจรรย์ในพระพุทธศาสนาดังนั้น ทศพิธราชธรรมจึงประกอบอยู่ด้วยไตรสิกขาอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ 2) หลักสัปปุริสธรรม มาใช้เพื่อให้เข้าใจชีวิตและสามารถดำเนินชีวิตได้อย่างเป็นสุข 3) หลักพละธรรม มาใช้ช่วยทำให้นักบริหารปฏิบัติหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพ 4) หลักพรหมวิหารธรรม มาใช้เพื่อให้ผู้บริหารแสดงพฤติกรรมช่วยเหลือผู้อื่นด้วยความเมตตา กรุณา และย่อมรักษาธรรมไว้ด้วยอุเบกขา 5) หลักสังคหวัตถุธรรม มาใช้ยึดเหนี่ยวใจคน ผูกใจคนและประสานหมู่ชนให้มีความสามัคคี 6) ทิศ 6 มาใช้ในการจัดระเบียบแบบแผน ทำหน้าที่ของตนได้อย่างถูกต้องเหมาะสมกับสถานะที่เกี่ยวข้องกับบุคคลนั้น ๆ ซึ่งธรรมเหล่านี้ถือเป็นคุณธรรรมพื้นฐานที่ผู้นำต้องมีอยู่ในจิตใจเพื่อนำไปสู่การแสดงออกที่ดี และเหมาะสม ทั้งก่อให้เกิดความศรัทธาจากบุคคลอื่น ๆ 3. การบูรณาการองค์ความรู้เกี่ยวกับการเสริมสร้างภาวะผู้นำทางสังคม ตามแนวพระพุทธศาสนาให้กับพระสังฆาธิการในจังหวัดสงขลา พบว่า พระสังฆาธิการ คือ ผู้นำที่ได้รับการแต่งตั้งที่มีความเหมาะสมกับตำแหน่ง มีความหลากหลายในด้านความรู้ ความสามารถ จุดเด่นและจุดด้อยแตกต่างกันออกไป แต่ด้วยในโลกปัจจุบันที่มีการพัฒนาในทุก ๆ ด้านอย่างรวดเร็ว จำต้องมีการปรับตัวให้ทันตามยุคสมัย โดยการนำหลักธรรมมาใช้ควบคู่กับหลักทางโลก ซึ่งผู้นำที่ดีต้องมีคุณลักษณะที่ดีทั้งภายในและภายนอก คือ คุณลักษณะภายใน ได้แก่ ต้องมีวิสัยทัศน์ ต้องใฝ่รู้ ไม่ล้าหลัง ต้องมั่นคงในหลักการอุดมการณ์ ต้องมีทัศนคติที่ดีในการทำงาน ต้องมีใจรักในงาน ต้องมีคุณธรรม ต้องมีประสิทธิภาพตามหลักวิชาการ ต้องมีวิจารณญาณที่ดี ต้องเป็นผู้มีความคิดริเริ่ม และคุณลักษณะภายนอก ได้แก่ ต้องเป็นผู้รับใช้ที่ดีเรียนรู้จากการปฏิบัติของผู้อื่น ต้องมีวินัยในตนเอง ต้องกล้ารับผิดชอบ ต้องมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี ต้องมีเสน่ห์ บุคลิกดี ต้องเป็นผู้ที่รู้จักแก้ปัญหา ต้องทุ่มเทในงาน ต้องรู้จักสื่อสารที่ดี ต้องกล้าหาญ ต้องมีความแจ่มชัดในทุกด้าน มีน้ำใจและต้องเป็นผู้ฟังที่ดี คุณลักษณะความเป็นผู้นำมีบทบาทในการบริหารจัดการเป็นอย่างมาก ผู้นำที่ดีย่อมทำให้องค์กรมีความก้าวหน้าและบรรลุเป้าประสงค์ที่วางไว้ได้ กล่าวคือ ผู้นำหรือพระสังฆาธิการต้องมีการเสริมสร้างความรู้ในสิ่งที่ยังไม่เข้าใจหรือไม่รู้ พร้อม ๆ ไปกับการพัฒนาในสิ่งที่รู้ให้เข้าใจมากยิ่งขึ้น อีกทั้งยังต้องมีการทบทวนอยู่เสมอ ตลอดจนนำมาประยุกต์หลักธรรมและหลักทางโลกมาใช้ให้เกิดประโยชน์มากที่สุด 4. การเสริมสร้างภาวะผู้นำทางสังคมตามแนวพระพุทธศาสนาให้กับพระสังฆาธิการในจังหวัดสงขลา ผ่านรูปแบบที่เรียกว่า KADC Model ประกอบด้วย K (Knowledge) = ความรู้ A (Adapt) = การปรับตัว D (Dhamma) = หลักธรรม C (Character) = บุคลิกภาพ The objectives of this research were as follows : 1) To analyze the problem of enhancem