ศึกษาเชิงวิเคราะห์แนวคิดเรื่องสังสารวัฏในพุทธปรัชญาเถรวาท = A Critical Study of the Concept of the Round of Rebirth in Theravada Buddhist Philosophy

ตัวเล่มในห้องสมุด

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง

ศึกษาเชิงวิเคราะห์แนวคิดเรื่องสังสารวัฏในพุทธปรัชญาเถรวาท = A Critical Study of the Concept of the Round of Rebirth in Theravada Buddhist Philosophy

ผู้แต่ง

พระไพฑูรย์ ถิรสทฺโธ (ค่ำคูณ)

พิมพ์ที่

นครปฐม : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2561

ภาษา

ไทย

หมายเหตุ

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องสังสารวัฏในพุทธปรัชญาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องชีวิตและความตายในพุทธปรัชญาเถรวาท และ 3) เพื่อวิเคราะห์เรื่องสังสารวัฏในพุทธปรัชญาเถรวาท ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากพระไตรปิฎก อรรถกถา หนังสือ เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง รวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนตุลาคม 2560–มิถุนายน 2561 ผลการวิจัยพบว่า: แนวคิดสังสารวัฏ คือ วงจรการเวียนว่ายตายเกิดความจริงของชีวิตทั้งในแง่รูปธรรม และนามธรรม คือ กายและจิต ทั้งสองสิ่งเป็นสภาพความจริงในกระบวนการเปลี่ยนแปลงตามกฎ ไตรลักษณ์ คือ เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป การเปลี่ยนแปลงของกายและจิต เป็นสิ่งที่ต้องเกิดขึ้นกับมนุษย์ แนวคิดชีวิตและความตาย ชีวิต คือ การรวมกันของเบญจขันธ์ สิ่งเหล่านี้อาศัยกันและกัน ย่อมเกิดขึ้นด้วยกัน อาศัยการประกอบกันเข้าทั้งนามและรูป จึงมีการบัญญัติชื่อเรียกบุคคลหรือวัตถุสิ่งของ ส่วน“ความตาย” ในความหมายทางพระพุทธศาสนา คือ การที่เบญจขันธ์แตกสลาย เมื่อวิเคราะห์ พบว่า สังสารวัฏ ไม่มีเบื้องต้นและเบื้องปลาย ในการท่องเที่ยววนเวียนในสังสารวัฏ การเกิดเป็นความทุกข์อย่างหนึ่งในฐานะที่เป็นจุดเริ่มต้นของชีวิตที่จะต้องดำเนินไปสู่ความทุกข์อันเป็นจุดจบของชีวิต นั่นก็คือ ความตาย แต่การเกิดและการตายก็ไม่ใช่ความทุกข์ทั้งสิ้นของชีวิต แต่จากจุดที่ชีวิตเริ่มต้นขึ้นที่การเกิดไปจนถึงสิ้นสุดลงที่ความตาย แนวคิดเรื่องเรื่องสังสารวัฏแสดงไว้ว่า ชีวิตมีความรู้สึกที่ไม่คงที่และแปรปรวนไปกับสิ่งที่น่าปรารถนาและไม่น่าปรารถนา ความผิดหวังและความพลัดพรากที่สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกช่วงเวลาล้วนแล้วแต่ทำให้ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายต้องตกอยู่ในความเศร้าโศก ความทุกข์เหล่านี้เป็นโศกนาฏกรรมของชีวิตแห่งสัตว์ทั้งหลายโดยไม่มียกเว้น สังสารวัฏจึงเป็นดุจวงจรที่ครอบสัตว์ทั้งหลายไว้ในห้วงแห่งความทุกข์ The thesis served its specific purposes: 1) to study the concept on the cycle of rebirth (Samsara) in Theravada Buddhist philosophy, 2) to examine the concept on life and demise in Theravada Buddhist philosophy, and 3) to analyze the cycle of rebirth. As the documentary research, it was derived from the qualitative methodology. Data were studied out of The Tipitaka, commentaries, books and relevant research undertakings, collected between October B.E. 2560 and June B.E. 2561. Results of the research have found the following findings: The concept on the cycle of rebirth is the belief in life after the demise as the truth of life in concrete and abstract manners, I.e. form and mind. Both are the true states of reality in processes of changes under ‘Three Characteristics of Changes’. Cycles of these three phenomena definitely occur, retain and cease. Consequently, changes of forms and minds have to occur to every human being. The concept on life and demise is that life is the composition of five aggregates. They are dependent on one another and occur concurrently. With the combination of the form and mind, it is absolutely necessary to coin the words to label persons and things. As far as the concept on ‘demise’ in Buddhism is concerned, it is the complete demolition of five aggregates; a person leave his body behind, loses one’s own life. This phenomena are called ‘demise’. Results of analyses have found that cycles of rebirth are of no outset and end in everlasting cycles. Birth is a suffering since it is the beginning spot of life that leads to sufferings from birth to the end of life, i.e. demise. Either birth or demise is not the whole sufferings of life, but one’s life commences at their death and comes to an end at their demise. The concept on cycles of rebirth has been shown that life is felt to sound unstable but variable towards desirable and undesirable situations. Disappointment and separation are able to occur in every spell of time. They absolutely compel animals’ lives to be under the sorrow. All these sufferings are tragedies of their lives with no exception. In short, cycles of rebirth hit everyone as though they were covered with heavy objects in valleys of sorrow.

หัวเรื่อง

• สังสารวัฏ