ศึกษาเชิงวิเคราะห์ประเพณีการทานขันข้าวของประชาชนล้านนาไทย ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ = An Analytical Study of the Tradition of Rice-Bowl Votive Offering By Lanna Thai People, Sri Bhum Sub-district, Muang District, Chiang Mai Province

ตัวเล่มในห้องสมุด

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง

ศึกษาเชิงวิเคราะห์ประเพณีการทานขันข้าวของประชาชนล้านนาไทย ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ = An Analytical Study of the Tradition of Rice-Bowl Votive Offering By Lanna Thai People, Sri Bhum Sub-district, Muang District, Chiang Mai Province

ผู้แต่ง

พระสมพงษ์ อธิจิตฺโต (ทาอุปรงค์)

พิมพ์ที่

นครปฐม : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2563

ภาษา

ไทย

หมายเหตุ

วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาความหมายและประเภทของการทาน ขันข้าวของประชาชนล้านนาไทย 2) เพื่อศึกษาประเพณีในการทานขันข้าวของประชาชนล้านนาไทย 3) เพื่อวิเคราะห์คุณค่าในการทานขันข้าวของประชาชนล้านนาไทย ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มเป้าหมาย จำนวน 10 รูป/คน ประกอบด้วยพระสังฆาธิการ 6 รูป ปราชญ์ล้านนา 4 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์เชิงพรรณา ผลการวิจัยพบว่า : 1. การทานขันข้าวและประเภทของการทานขันข้าว หมายถึงการเตรียมสำรับอาหารอันมีอาหาร ผลไม้ น้ำดื่ม ดอกไม้ ธูปเทียน สวยดอกไม้ น้ำสำหรับกรวด จัดเตรียมในถาดให้ดูสวยงามแล้วนำไปถวายพระสงฆ์เพื่ออุทิศทาน ประเภทของการทานขันข้าว มีการทานอุทิศไปหาผู้ล่วงลับมี บรรพบุรุษ ปู่ย่า ตา ยาย พ่อแม่และญาติพี่น้อง ทานครบรอบวันเกิด เพื่อความเป็นสิริมงคลกับชีวิต ทานให้กับเทวดา ที่รักษาบ้านเมือง วัดวาอาราม รักษาเขตบ้านแดนเมือง ทานให้กับตนเอง เป็นการสั่งสมบุญบารมีให้กับตนเอง 2. ความเชื่อเกี่ยวกับทานขันข้าว ประเพณีทานข้าวใหม่เดือนสี่เป็ง หลังจากสิ้นฤดูทำนาเก็บเกี่ยวข้าวเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ก่อนที่จะนำไปบริโภค มีความเชื่อว่าต้องไปทานให้กับพระสงฆ์ก่อน เพื่ออุทิศไปหาบรรพบุรุษ รวมถึง เทวดา แม่พระธรณี พระภูมิเจ้าที่ เป็นการแสดงออกถึงความกตัญญูรู้คุณ ความเชื่อเกี่ยวกับทานขันข้าวประเพณีสงกรานต์ เป็นการกตัญญูรู้คุณของผู้มีพระคุณที่อุปการะเลี้ยงดูเป็นการแสดงออกซึ่งความรัก ความห่วงหา ทานขันข้าวประเพณีวันเข้าพรรษาออกพรรษา มีความเชื่อเกี่ยวกับพระภิกษุ สามเณร ที่ได้จำพรรษาถือวัตรปฏิบัติธรรม และพุทธศาสนิกมีโอกาสใกล้ชิด มีโอกาสได้ทำบุญใส่บาตร ฟังธรรมปฏิบัติธรรม ทานขันข้าวประเพณีเดือนสิบสองเป็ง เชื่อว่าวันนี้เป็นวันปล่อยเปรต ปล่อยผี ที่พญายมบาลอนุญาตให้มารับเอาของทาน จากญาติพี่น้องในเมืองมนุษย์ ตลอดถึงดวงวิญญาณของบรรพบุรุษให้ได้รับอานิสงส์ 3. การทานขันข้าว มีคุณค่าด้านจิตใจทำให้แช่มชื่น เบิกบาน มีความสุข เป็นการสร้างความสัมพันธ์กันในครอบครัว ปลูกฝังแบบอย่างที่ดีแก่ลูกหลาน ให้รู้จักบุญคุณของบรรพบุรุษ คุณค่าทางวัฒนธรรมเป็นการอนุรักษ์ขนบธรรมเนียมประเพณี การทำบุญสืบทอดเอกลักษณ์การทานขันข้าวเป็นแบบฉบับไม่เหมือนกับภาคอื่น เป็นการแก่ทำนุบำรุงพระภิกษุสามเณรพระพุทธศาสนาให้เจริญยาวนานต่อไป The objectives of this thesis were as follows; 1) to study the meaning and type of rice-bowls votive offering by Lanna Thai people in Sriphum Sub-district, Muang district, Chiang Mai province, 2) to study the traditions of rice-bowl votive offering by Lanna Thai people in Sriphum sub-district, Muang district, Chiang Mai province and 3) to analyze Values of rice -bowls votive offering by Lanna Thai people, Sriphum Sub-district, Muang district, Chiang Mai province. It was qualitative research with a target group of 10 people consisting of 6 abbots and 4 Lanna intellectuals. The research instrument was interview with descriptive analysis. The results of research were found that: 1) Rice-bowl votive meant preparing food with curry, fruits, drinking water, flowers, joss sticks and candles, cone flower and water of dedication. They were prepared in a beautiful tray and then presented to monks to make dedication. As for types of rice-bowl votive offering, they were offered in dedication to the departed ones as ancestors, grand-parents, parents and relatives, on birthday anniversary for prosperity of life to bless life, in dedication to divine beings who gave protection to town, territory of land and city, and in person for personal accumulation of merit and perfection. 2) As for beliefs in rice-bowl votive offering in tradition of offering new rice in the fourth month after the end of farming season and rice was already harvested and before personal consumption, it was believed that offering must be given to monks first to dedicate to ancestors including divine beings, Earth and land gods and goddesses to express gratitude. Belief in offering in Songkran tradition was to show gratitude to benefactors who had nourished as to express love and care. Rice-bowl votive offering in the beginning and ending of Buddhist lent days was because of faith in monks and novices who spent Buddhist lent on practice Buddhist principles. The Buddhists also had close opportunities

หัวเรื่อง

• การทานขันข้าว -- การศึกษาวิเคราะห์
• ประเพณี -- การศึกษาวิเคราะห์