ศึกษาเชิงวิเคราะห์หลักสมาธิในพุทธศาสนาเถรวาท = An Analytical Study of Meditation in Theravada Buddhism

ตัวเล่มในห้องสมุด

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง

ศึกษาเชิงวิเคราะห์หลักสมาธิในพุทธศาสนาเถรวาท = An Analytical Study of Meditation in Theravada Buddhism

ผู้แต่ง

พระชิโนรส อคฺคธมฺโม (เทพเมือง)

พิมพ์ที่

นครปฐม : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2566

ภาษา

ไทย

หมายเหตุ

วิทยานิพนธ์เรื่องการศึกษาเชิงวิเคราะห์หลักสมาธิในพุทธศาสนาเถรวาท มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดทฤษฎีหลักสมาธิอื่นๆ 2) ศึกษาหลักสมาธิในพุทธศาสนาเถรวาท 3) วิเคราะห์หลักสมาธิในพุทธศาสนาเถรวาท เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร (documentary Research) โดยมีพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย พ.ศ.2539 เป็นเอกสารปฐมภูมิ และค้นคว้าเพิ่มเติมในคัมภีร์ปกรณ์วิเสสอื่นๆ เช่น คัมภีร์วิสุทธิมรรค ในการศึกษาสมาธิแบบอื่นๆ พบว่ามีเป้าหมายเพื่อการพัฒนากาย และจิต มุ่งเน้นที่การพัฒนาจิต ด้วยวิธีการสวดภาวนาคำสอน คำสรรเสริญ จดจ่ออยู่กับศรัทธาในพระเจ้า มีการนำสมาธิมาปรับใช้กับศาสตร์อื่นๆ เช่นนำหลักสติปัฏฐาน 4 มาประยุกต์ใช้ในทางการแพทย์ โดยสรุปแล้วหลักสมาธิอื่นๆ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดความสุขในการดำเนินชีวิตในปัจจุบัน และในอนาคตชาติ ผลการศึกษาพบว่า หลักสมาธิในพุทธศาสนาเถรวาทมีองค์ธรรมที่สำคัญคือโพธิปักขิยธรรม ได้แก่ สติปัฏฐาน 4, สัมมัปปธาน 4, อิทธิบาท 4, อินทรี 5, พละ 5, โพชฌงค์ 7, มรรคมีองค์ 8 มีวิธีปฏิบัติมากถึง 40 วิธี (กัมมัฏฐาน 40) โดยใช้กระบวนการพัฒนากายให้บริสุทธิ์ด้วย “ศีล” พัฒนาจิตให้เป็นสมาธิด้วยสมถะภาวนาจนเกิด “ฌาน” องค์ฌานในขั้นสูงคือปิติ สุข ทำให้เกิดความสุขสงบในการดำเนินชีวิต ณ ปัจจุบัน และมีวิริยะที่จะปฏิบัติต่อให้เกิดความก้าวหน้า เอกัคคตากุศลจิตใช้เป็นบาทฐานในการเจริญวิปัสสนา โดยใช้องค์ธรรมในการพิจาณารูปนามด้วยหลักสติปัฏฐาน 4, ธาตุ 4ขันธ์ 5 และกฏไตรลักษณ์ เห็นการเกิดดับจนเกิด “ปัญญาญาณ” กำจัดอาสวกิเลสหมดสิ้น เป็นปัญญาวิมุตติ บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ การปฏิบัติสมาธิตามหลักไตรสิกขา ทำให้องค์ธรรมแห่งการตรัสรู้ (โพชฌงค์) สมบูรณ์ และมีแนวปฏิบัติตามอริยอัฏฐังคิกมัคครบถ้วน โดยมีแนวทางในการปฏิบัติ 2 แบบ คือสมถะภาวนาและวิปัสสนาภาวนา ซึ่งการปฏิบัติทั้งสองแบบช่วยสนับสนุนให้ผู้ปฏิบัติบรรลุธรรม (วิมุตติ) เป็นพระอรหันต์ เข้าสู่นิพพาน ไม่กลับมาเกิดอีก อันเป็นการจบสิ้นปัจยการในปฏิจสมุปบาท ตามหลักอริยสัจ 4 ลักษณะพิเศษของสมาธิในพุทธศาสนาเถรวาทคือ มีเป้าหมายหลักเพื่อพัฒนาปัญญาให้เกิดความรู้แจ้ง พ้นทุกข์ พบความสุขในระดับโลกุตระ นั่นคือ “นิพพาน” An analytical study of meditation in Theravada Buddhism. The objectives as follows: 1) to study other meditation theory concepts 2) to study meditation principles in Theravada Buddhism 3) analysis of meditation principles in Theravada Buddhism with adocumentary research on Thai Tripitaka Mahachulalongkornraja viddayalaya version, B.E. 2539 as the primary document and further research in other scriptures such as Visuddhimagga. The other meditation it was found to be aimed spiritaul deveopment, Increasing faith by praying used concentrate on considering teachings and feulogy Focus on Fait in God. Meditation has been applied to other sciences, such as applying the Satipatthana in medical. The findings were as follows : The principles of meditation in Theravada Buddhism were Satipatthana 4, Sammapadhana 4, Iddhipada 4, Indriya 5, Bala 5, Bojjhanga 7, Magga 8 There were as 40 practices (Kammatthana 40). Precepts develop the Body, meditation develop the mind until contemplation, Rapture and peace important for the life in the present, and had the persistence to continue to make progress by using the one-pointedness of mind for Vipassana by considering the noun form with the principle of Satipatthana 4, Khandha 5 and law of trinity, in order to develop wisdom to the ultimate level. Enlightened by wisdom, The practice of meditation completes the Enlightenment and had a complete to the Noble Eightfold Paths. In summary, meditation requires the practice of both Tranquility and Vipassana to help support the achievement of the goal of Dhamma attaining (Vimutti) as an Arhat into Nirvana. It was the extinguishing of suffering that the cause was to end the cycle of death and birth, which was the end of the current in the Paticca-Samuppada according to the Four Noble Truth. Special characteristics of meditation in Theravada Buddhism was that it aims to develop wisdom to become enlightened and free from suffering, and happiness over the world that called "Nirvana".

หัวเรื่อง

• สมาธิ
• บรรลุธรรม