การศึกษาวิเคราะห์สารัตถะเรื่องกาฬะเกษเชิงพุทธปรัชญาเถรวาท = An Analysis Study of the Essence of Kalakat based on Theravada Buddhist Philosophy

ตัวเล่มในห้องสมุด

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง

การศึกษาวิเคราะห์สารัตถะเรื่องกาฬะเกษเชิงพุทธปรัชญาเถรวาท = An Analysis Study of the Essence of Kalakat based on Theravada Buddhist Philosophy

ผู้แต่ง

ชินวรา สุทธิประภา

พิมพ์ที่

นครปฐม : มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2566

ภาษา

ไทย

หมายเหตุ

วิทยานิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาวรรณกรรมอีสานเรื่องกาฬะเกษ 2) เพื่อศึกษาหลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่ปรากฏในวรรณกรรมอีสานเรื่องกาฬะเกษ 3) เพื่อวิเคราะห์สารัตถะเรื่องกาฬะเกษเชิงพุทธปรัชญาเถรวาท การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการศึกษาข้อมูลจากวรรณกรรมพื้นบ้านอีสานเรื่องกาฬะเกษ ฉบับของพระอริยานุวัตร พระไตรปิฎก เอกสารวิชาการทางวรรณกรรมและทางพระพุทธศาสนา และงานวิจัยวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีการพรรณนาเชิงวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า: 1) วรรณกรรมอีสานเรื่องกาฬะเกษเป็นนิทานชาดก แก่นของเรื่องเป็นการพลัดพรากและการผจญภัย พระเอกเป็นพระโพธิสัตว์จุติมาในโลกมนุษย์เพื่อชดใช้กรรมเก่า ได้ปราบยักษ์ผู้ชั่วร้ายจนสำนึกบาปสอนให้ประพฤติตนให้อยู่ในศีลธรรม นางมาลีจันทร์เป็นผู้ประพฤติธรรมเคร่งครัดเหมาะสมที่เป็นนางเอกในนิทานธรรม ตัวประกอบที่เป็นมนุษย์ฝ่ายดี เช่น ท้าวเกสนุราชสุริวงศ์ มีพันธมิตรในท้องฟ้าและฟื้นดิน คือ พญาสุบรรณ และพญากุมภณฑ์ ตัวละครที่เป็นอมนุษย์ที่สำคัญ คือ พญาผีมนต์ บิดานางมาลี กาฬะเกษมีลักษณะเป็นนิทาน ให้ความคิดในรูปนามธรรม เช่น เรื่องของความดี ความชั่ว ความฉลาด ความโง่ ได้เปลี่ยนรูปออกมาเป็นเชิงรูปธรรม ซึ่งก่อให้เกิดความเพลิดเพลินและ มีอิทธิพลต่อสังคมคืออิทธิพลภายนอก ได้แก่ การแต่งกายหรือการกระทำ ส่วนอิทธิพลภายใน ได้แก่ อิทธิพลทางความคิด การสร้างค่านิยม ความเชื่อและทัศนคติ 2) พุทธปรัชญาเถรวาทที่ปรากฏในวรรณกรรม เรื่อง กรรมหนักที่พรากโจรจากลูกเมียในชาติก่อน ซึ่งเป็นผลให้ท้าวกาฬะเกษต้องถือกำเนิดในโลกมนุษย์ เป็นแกนสำคัญในการดำเนินเรื่อง คือ ต้องพลัดพรากทุกสิ่งอันเป็นที่รักเป็นการชดใช้กรรม, บุญในเรื่องกาฬะเกษเป็นสิ่งที่ดีที่ทุกคนแสวงหา เป็นความดีที่เน้นคุณธรรม ประเภทของบุญส่วนมากจะกล่าวถึงบุญกิริยาวัตถุ 3 และบุญกิริยาวัตถุ 10, ทาน คือ การให้และการให้นั้นจะต้องมีเจตนาอันปราศจากโลภะ ซึ่งเป็นไปเพื่อประโยชน์แก่ผู้รับและประโยชน์แก่คนอื่น, ศีลเป็นเจตนาที่เป็นเหตุงดเว้นหรือควรงดเว้นที่บังเกิดขึ้นในใจ ความสำรวมระวัง ไม่ละเมิด ความตั้งกายธรรมไว้ด้วยดี ทรงกุศลธรรมทั้งหลาย และปัญญาคือความรู้ทั่วหรือความรู้ชัด วรรณกรรมอีสานเป็นวรรณกรรมที่สร้างแนวทางแห่งความคิด นำไปสู่การปฏิบัติให้บุคคลผู้สนใจได้เกิดปัญญา 3) ผลของการวิเคราะห์วรรณกรรมเรื่องกาฬะเกษเชิงพุทธปรัชญาเถรวาท คือ กรรมเป็นเรื่องสำคัญในพระพุทธปรัชญาเถรวาทที่แสดงให้เห็นว่า มนุษย์ทุกคนต่างมีวิถีการดำเนินชีวิตที่ไม่เหมือนกัน การดำเนินชีวิตของมนุษย์ล้วนเป็นกรรมที่ก่อไว้ในอดีต ปัจจุบันและจะส่งผลยังอนาคต กรรมที่เกิดขึ้นนั้นจะเป็นกรรมดีหรือกรรมชั่วก็ตามล้วนเกิดจากแสดงออกทางกาย ทางวาจา และทางใจ, บุญ คือ ความดี วิธีทำความดี ความสุข ผลของความดี ความเจริญ เครื่องชำระสันดานของสัตว์ให้ ผ่องแผ้ว บุญ เป็นคำกริยาหมายถึงการกระทำความดี บุญ เป็นคำคุณศัพท์หมายถึงผู้มีความดีผู้มีความสุข, ศีล คือ ความเป็นปกติ ความเยือกเย็น ความงดเว้นหรือเป็นข้อห้าม บุคคลผู้สิ้นกิเลสอันมีพระอริยบุคคลเท่านั้น จึงเป็นผู้มีศีลอันบริสุทธิ์ กล่าวคือ มีการรักษาศีลอันบริสุทธิ์ที่เต็มเปี่ยมไม่มีด่างพร้อย มีศีลเป็นประมุขและเป็นประธานแห่งธรรมทั้งหลาย และปัญญาคือความรอบรู้ ความรู้ทั่ว ความรู้แจ้งเห็นจริงซึ่งอริยสัจ 4 มีทุกขอริยสัจ ไตรลักษณ์มีอนิจจลักษณะ เป็นต้น ปัญญาในพุทธปรัชญาเถรวาทจึงหมายถึงวิปัสสนาญาณที่ประกอบด้วยกุศลจิตเป็นปัญญา และปัญญามีลักษณะของความรู้ตามความเป็นจริง The objectives of this thesis were: 1) to study Isan literature of Kalaket 2) to study the principles of Theravada Buddhist Philosophy appearing in the Isan literature of Kalaket 3) to analyze the essence of Kalaket based on Theravada Buddhist Philosophy. It was a qualitative research by studying the information from Isan literature of kalaket, version of Phra Ariyanuwat, Tripitaka, academic documents in literature and Buddhism, and related researches. Then presented the research results using descriptive and analytical methods according to the meaning of intuition. The results showed that: 1) Isan literature about Kalaket was a Jataka tale. The theme of the story was separation and adventure. The hero was a bodhisattva reborn into the human world to atone for past karma. He defeated an evil giant until he repented of his sin and taught him to behave in a moral manner. Mrs. Malichan was a strict practitioner of Dhamma, deserved to be a heroine in a Dhamma story, supporting actors who were good human being such as Thao Kesanuratch

หัวเรื่อง

• กาฬะเกษ